Class 10 Maths Chapter 15 Probability Notes & Quiz | GSEB Board Exam Special

🎯 Board Exam Special: Class 10 Math Ch 15 Probability (સંભાવના) Ultimate MCQ Test

ધોરણ 10 ગણિત પ્રકરણ 15: સંભાવના (Probability) - સંપૂર્ણ ઇન્ટરેક્ટિવ ઓનલાઇન ક્વિઝ

ધોરણ 10 ગણિત પ્રકરણ 15 સંભાવના ઇન્ટરેક્ટિવ ઓનલાઇન ટેસ્ટ - રાજેશ પટેલ ગ્રુપ ટ્યુશન.
આ ઇન્ટરેક્ટિવ ઓનલાઇન ટેસ્ટ દ્વારા ધોરણ 10 ગણિતના પ્રકરણ 15 'સંભાવના' (Probability) ની તૈયારી કરો અને તમારું પરિણામ તરત જ મેળવો.

🔵 ગુજરાતી માધ્યમ (Gujarati Medium)

🎯 આ પ્રકરણમાં આપણે શું શીખીશું?

વિદ્યાર્થી મિત્રો, બોર્ડની પરીક્ષામાં પૂરા માર્ક્સ અપાવતા આ પ્રકરણમાં આપણે નીચેની મુખ્ય બાબતો શીખીશું:

  • સંભાવનાનું સૂત્ર: ઘટના E ની સંભાવના શોધવાનું પાયાનું સૂત્ર.

  • સંભાવનાની સીમા: કોઈપણ ઘટનાની સંભાવના હંમેશા 0 અને 1 ની વચ્ચે જ હોય છે (0 ≤ P(E) ≤ 1).

  • ચોક્કસ અને અશક્ય ઘટના: જે ઘટના બનવાની જ છે તેની સંભાવના 1 અને અશક્ય ઘટનાની સંભાવના 0 હોય છે.

  • પૂરક ઘટના: ઘટના બને અને ઘટના ન બને (P(E) + P(E̅)) તે બંનેનો સરવાળો હંમેશા 1 થાય છે.

  • વ્યવહારુ દાખલા: સિક્કા ઉછાળવા, પાસા ફેંકવા અને 52 પત્તાની થોકડીના રસપ્રદ દાખલાઓ.

💡 વધુ યાદ રાખવા જેવી અગત્યની બાબતો (સ્કોરિંગ પોઈન્ટ્સ)

૧. પ્રાથમિક ઘટના (Elementary Event):

જે ઘટના પ્રયોગનું માત્ર એક જ પરિણામ ધરાવતી હોય તેને પ્રાથમિક ઘટના કહે છે.

ખાસ નોંધ: કોઈપણ પ્રયોગની તમામ પ્રાથમિક ઘટનાઓની સંભાવનાનો સરવાળો હંમેશા 1 જ થાય છે.

૨. સંભાવના કેવી રીતે દર્શાવી શકાય?

પરીક્ષામાં ઘણીવાર વિદ્યાર્થીઓ કન્ફ્યુઝ થાય છે કે કયો વિકલ્પ સંભાવના હોઈ શકે. યાદ રાખો, સંભાવનાને ત્રણ રીતે લખી શકાય:

  • અપૂર્ણાંકમાં: અંશ હંમેશા છેદ કરતા નાનો હોય (દા.ત. 2/3, 1/5).

  • દશાંશમાં: 0 અને 1 ની વચ્ચે (દા.ત. 0.5, 0.85).

  • ટકાવારીમાં (Percentage): 0% થી 100% ની વચ્ચે (દા.ત. 15%, 80%). સંભાવના ક્યારેય 100% થી વધુ ન હોય.

૩. પત્તાની વહેંચણી (કન્ફ્યુઝન દૂર કરવા માટે):

  • કુલ 52 પત્તામાંથી મુખમુદ્રાવાળા (Face Cards) 12 પત્તા હોય છે.

  • જો કોઈ પૂછે કે મુખમુદ્રા વગરના પત્તા કેટલા? તો 52 - 12 = 40 પત્તા.

  • એક્કા (Ace) કુલ 4 હોય છે, પરંતુ તેમાં ચહેરો દોરેલો ન હોવાથી તેને મુખમુદ્રાવાળા પત્તા ગણવામાં આવતા નથી.

૪. લિપ વર્ષ અને સામાન્ય વર્ષની ગણતરીનો પાયો:

  • સામાન્ય વર્ષ: 365 દિવસ = 52 અઠવાડિયા + 1 વધારાનો દિવસ (માટે સંભાવનાના છેદમાં 7 અને અંશમાં 1 આવે).

  • લિપ વર્ષ: 366 દિવસ = 52 અઠવાડિયા + 2 વધારાના દિવસો (માટે સંભાવનાના છેદમાં 7 અને અંશમાં 2 આવે).

  • લિપ વર્ષ કઈ રીતે ઓળખવું? જે વર્ષને 4 વડે નિઃશેષ ભાગી શકાય તે લિપ વર્ષ કહેવાય (દા.ત. 2024, 2028).

૫. અંગ્રેજી મૂળાક્ષરોના પ્રશ્નો:

  • અંગ્રેજી મૂળાક્ષરો (Alphabet) કુલ 26 છે.

  • તેમાંથી સ્વર (Vowels) 5 છે: A, E, I, O, U.

  • અને વ્યંજન (Consonants) 21 છે. (પૂછાય કે કોઈ અક્ષર પસંદ કરતા તે સ્વર હોય તેની સંભાવના = 5/26).

📜 બોર્ડની પરીક્ષામાં પૂછાયેલા અગત્યના દાખલા (Most IMP Examples)

ઉદાહરણ 1: પાસાનો દાખલો (Board Exam Favorite)

પ્રશ્ન: એક પાસાને એક વાર ફેંકવામાં આવે છે. તો (i) અવિભાજ્ય સંખ્યા મળે અને (ii) 2 અને 6 વચ્ચેની સંખ્યા મળે તેની સંભાવના શોધો. (માર્ક્સ: 2)

જવાબની સમજૂતી:

પાસાને ફેંકતા મળતા કુલ પરિણામો = 6 (1, 2, 3, 4, 5, 6)

  • (i) અવિભાજ્ય સંખ્યા મળે: અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ (2, 3 અને 5) છે. એટલે કે સાનુકૂળ પરિણામ = 3. સંભાવના P(A) = 3/6 = 1/2

  • (ii) 2 અને 6 વચ્ચેની સંખ્યા મળે: 2 અને 6 વચ્ચે (3, 4 અને 5) આવે. એટલે કે સાનુકૂળ પરિણામ = 3. સંભાવના P(B) = 3/6 = 1/2

ઉદાહરણ 2: લિપ વર્ષનો દાખલો (વારંવાર પૂછાતો પ્રશ્ન)

પ્રશ્ન: લિપ વર્ષમાં 53 રવિવાર આવે તેની સંભાવના શોધો. (માર્ક્સ: 1 કે 2)

જવાબની સમજૂતી:

લિપ વર્ષમાં કુલ દિવસો = 366 દિવસ. 366 દિવસ = 52 અઠવાડિયા (એટલે કે 364 દિવસ) + 2 દિવસ બાકી રહે.

આ બાકી રહેલા 2 દિવસોની જોડી નીચે મુજબ હોઈ શકે: (રવિ-સોમ, સોમ-મંગળ, મંગળ-બુધ, બુધ-ગુરુ, ગુરુ-શુક્ર, શુક્ર-શનિ, શનિ-રવિ).

આ 7 શક્યતાઓમાં 'રવિવાર' 2 વાર આવે છે (રવિ-સોમ અને શનિ-રવિ).

તેથી, સાનુકૂળ પરિણામ = 2 અને કુલ પરિણામ = 7.

સંભાવના = 2/7

ઉદાહરણ 3: પૂરક ઘટનાનો દાખલો (દડા વાળો પ્રશ્ન)

પ્રશ્ન: એક થેલામાં 3 લાલ અને 5 કાળા દડા છે. થેલામાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવે છે. બહાર કાઢેલ દડો (i) લાલ હોય (ii) લાલ ન હોય તેની સંભાવના કેટલી? (માર્ક્સ: 2)

જવાબની સમજૂતી:

થેલામાં કુલ દડા = 3 (લાલ) + 5 (કાળા) = 8 દડા. (કુલ પરિણામ = 8)

  • (i) દડો લાલ હોય: લાલ દડાની સંખ્યા 3 છે. સંભાવના P(E) = 3/8

  • (ii) દડો લાલ ન હોય: (એટલે કે દડો કાળો હોય, જેની સંખ્યા 5 છે). સંભાવના P(E̅) = 5/8 (અથવા પૂરક ઘટનાના સૂત્રથી: 1 - 3/8 = 5/8)

🔴 English Medium

🎯 What will we learn in this chapter?

Dear students, in this chapter which guarantees full marks in the board exams, we will learn the following key points:

  • Probability Formula: The basic formula to find the probability of an event E.

  • Limits of Probability: The probability of any event is always between 0 and 1 (0 ≤ P(E) ≤ 1).

  • Sure and Impossible Events: The probability of a sure (certain) event is 1 and an impossible event is 0.

  • Complementary Events: The sum of the probabilities of an event happening and not happening (P(E) + P(E̅)) is always 1.

  • Practical Examples: Interesting problems involving tossing coins, rolling dice, and a deck of 52 playing cards.

💡 Important Points to Remember (Scoring Points)

1. Elementary Event:

An event having only one outcome of the experiment is called an elementary event.

Special Note: The sum of the probabilities of all the elementary events of an experiment is always 1.

2. How can probability be expressed?

Students often get confused about which option can be a probability in exams. Remember, probability can be written in three ways:

  • In fractions: The numerator is always less than or equal to the denominator (e.g., 2/3, 1/5).

  • In decimals: Between 0 and 1 (e.g., 0.5, 0.85).

  • In percentage: Between 0% and 100% (e.g., 15%, 80%). Probability can never be more than 100%.

3. Card Distribution (To clear confusion):

  • Out of 52 cards, there are 12 face cards (Kings, Queens, Jacks).

  • If asked about non-face cards: 52 - 12 = 40 cards.

  • There are 4 Aces in total, but since they do not have faces drawn on them, they are NOT considered face cards.

4. Basics of Leap Year and Ordinary Year:

  • Ordinary Year: 365 days = 52 weeks + 1 extra day (So, probability will have 7 in the denominator and 1 in the numerator).

  • Leap Year: 366 days = 52 weeks + 2 extra days (So, probability will have 7 in the denominator and 2 in the numerator).

  • How to identify a leap year? A year exactly divisible by 4 is a leap year (e.g., 2024, 2028).

5. English Alphabet Questions:

  • There are 26 alphabets in total.

  • Out of these, there are 5 Vowels: A, E, I, O, U.

  • And there are 21 Consonants. (If asked, the probability of selecting a vowel = 5/26).

📜 Important Examples Asked in Board Exams (Most IMP)

Example 1: Dice Problem (Board Exam Favorite)

Question: A die is thrown once. Find the probability of getting (i) a prime number; (ii) a number lying between 2 and 6. (Marks: 2)

Explanation:

Total possible outcomes when throwing a die = 6 (1, 2, 3, 4, 5, 6)

  • (i) Getting a prime number: The prime numbers are (2, 3, 5). So, favorable outcomes = 3. Probability P(A) = 3/6 = 1/2

  • (ii) Getting a number between 2 and 6: The numbers are (3, 4, 5). So, favorable outcomes = 3. Probability P(B) = 3/6 = 1/2

Example 2: Leap Year Problem (Frequently Asked)

Question: Find the probability that a leap year has 53 Sundays. (Marks: 1 or 2)

Explanation:

Total days in a leap year = 366 days. 366 days = 52 weeks (364 days) + 2 days remaining.

The possible pairs for these remaining 2 days can be: (Sun-Mon, Mon-Tue, Tue-Wed, Wed-Thu, Thu-Fri, Fri-Sat, Sat-Sun).

Out of these 7 possibilities, 'Sunday' appears 2 times (Sun-Mon and Sat-Sun).

Therefore, favorable outcomes = 2 and total outcomes = 7.

Probability = 2/7

Example 3: Complementary Event (Bag of balls)

Question: A bag contains 3 red balls and 5 black balls. A ball is drawn at random from the bag. What is the probability that the ball drawn is (i) red? (ii) not red? (Marks: 2)

Explanation:

Total balls in the bag = 3 (Red) + 5 (Black) = 8 balls. (Total outcomes = 8)

  • (i) Ball is red: The number of red balls is 3. Probability P(E) = 3/8

  • (ii) Ball is not red: (This means the ball is black, which is 5 in number). Probability P(E̅) = 5/8 (Or using the formula for complementary events: 1 - 3/8 = 5/8).


📢 નવી અપડેટ ટૂંક સમયમાં!

✨ નવીનતમ અપડેટ્સ મેળવવા માટે આ વેબસાઇટની ફરીથી મુલાકાત લેતા રહો!

— રાજેશ પટેલ ગ્રુપ ટ્યુશન @9173040050




નિષ્કર્ષ (Conclusion):

  વિદ્યાર્થી મિત્રો, આશા છે કે આ ઇન્ટરેક્ટિવ ઓનલાઇન ટેસ્ટ દ્વારા તમને સંભાવના (Probability) પ્રકરણના મહત્વના ખરાં-ખોટાં સમજવામાં અને રિવિઝન કરવામાં ઘણી મદદ મળી હશે. યાદ રાખવા જેવી બાબતો: સંભાવના એ ગણિતનું સૌથી સરળ અને રોકડિયા માર્ક્સ અપાવતું પ્રકરણ છે. બોર્ડની પરીક્ષામાં સમય બચાવવા માટે આવા ટૂંકા પ્રશ્નોની પ્રેક્ટિસ ખૂબ જરૂરી છે. જો કોઈ પ્રશ્નમાં ભૂલ પડી હોય, તો ગભરાશો નહીં, ફરીથી ટેસ્ટ આપીને તમારું જ્ઞાન પાકું કરો.

⚠️ ડિસ્ક્લેમર (Disclaimer):

  • આ બ્લોગ પોસ્ટમાં આપવામાં આવેલી તમામ વિગતો અને ક્વિઝ માત્ર વિદ્યાર્થીઓના શૈક્ષણિક હેતુ અને પ્રેક્ટિસ માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે.
  • અમે માહિતીની ચોકસાઈ જાળવવાનો પૂરો પ્રયત્ન કર્યો છે, છતાં કોઈપણ માનવીય ભૂલ હોઈ શકે છે. વિદ્યાર્થીઓને વિનંતી કે સત્તાવાર પાઠ્યપુસ્તક સાથે પણ વિગતો ચકાસી લેવી.
  • આ ક્વિઝના પ્રશ્નો રાજેશ પટેલ ગ્રુપ ટ્યુશન દ્વારા બોર્ડની પરીક્ષાની પદ્ધતિ મુજબ તૈયાર કરેલા છે.
  • આ કન્ટેન્ટનો ઉપયોગ શૈક્ષણિક હેતુ માટે કરી શકાય છે.

- iCanHow Team

🛡️ પ્રાઇવસી પોલિસી (Privacy Policy)

અમે તમારા ડેટાની સુરક્ષાને મહત્વ આપીએ છીએ. iCanHow બ્લોગ પર તમારી પ્રાઇવસી બાબતે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં લેવી:

  • ડેટા કલેક્શન: આ બ્લોગ પરની ઇન્ટરેક્ટિવ ટેસ્ટના પરિણામો માત્ર તમારા બ્રાઉઝરમાં જ દેખાય છે. અમે કોઈ પણ વિદ્યાર્થીની વ્યક્તિગત વિગતો સર્વર પર સંગ્રહિત કરતા નથી.
  • કુકીઝ (Cookies): ગૂગલ બ્લોગર (Blogger) હોવાથી, યુઝરના અનુભવને સુધારવા માટે ગૂગલ દ્વારા કુકીઝનો ઉપયોગ કરવામાં આવી શકે છે.
  • બાહ્ય લિંક્સ: આ બ્લોગમાં રાજેશ પટેલ ગ્રુપ ટ્યુશન ના વોટ્સએપ ગ્રુપ કે અન્ય શૈક્ષણિક વેબસાઇટ્સની લિંક્સ હોઈ શકે છે. તે વેબસાઇટ્સની પોલિસી અલગ હોઈ શકે છે જેની અમે ખાતરી આપતા નથી.
  • વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા: આ પ્લેટફોર્મ મુખ્યત્વે ધોરણ 10 ના વિદ્યાર્થીઓ માટે છે, તેથી અમે સુરક્ષિત અને શૈક્ષણિક વાતાવરણ જાળવવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ.
  • સંપર્ક: જો તમને પ્રાઇવસી બાબતે કોઈ પ્રશ્ન હોય, તો તમે અમારો સંપર્ક કરી શકો છો.

તમારો વિશ્વાસ એ અમારી પ્રાથમિકતા છે. 🙏

**** 1234

🎯 Mission Board 2026: સંભાવના

Rajesh Patel Group Tuition


૧. મોબાઈલ નંબર વેરિફિકેશન

**** 1234 --- અપડેટ મેળવવા માટે અમારા ગ્રુપમાં જોડાવો:

📢 વોટ્સએપ ગ્રુપમાં જોડાવા અહીં ક્લિક કરો

વધુ માહિતી માટે મુલાકાત લો: I Can How

Post a Comment

0 Comments